Weblog

  • Het verhaal achter de schorten en dekens

    maandag, 7 februari, 2011

    De schorten en dekens worden voor Emax Domina gemaakt door de fantastische mensen van Jacobs Well in Bangalore. Bij Jacobs Well werken jongens en meisjes uit de sloppenwijken van Bangalore die door een ngo, Oasis, zijn opgeleid, of nog in opleiding zijn. Oasis geeft ze een jaar training, niet alleen in naaien (‘tailoring’), maar ook in basis-Engels, computerkennis, sociale vaardigheden etc.

     

     

    Jacobs Well is een fair trade gecertificeerde organisatie. De werknemers krijgen een eerlijk salaris en werken in een vriendelijke, veilige en stimulerende werkomgeving! Ze maken producten in eigen beheer en verkopen die op markten en bij winkels. Maar ze doen ook werk in opdracht van verschillende ontwerpers, ook uit het buitenland. Ze leveren hoge kwaliteit naaiwerk en hebben een strenge kwaliteitscontrole.

    Het idee van de schorten

    Mijn samenwerking met Jacobs Well begon met met de schorten, maar daar ging wel een heel verhaal aan vooraf. Het idee van een schort ontstond toen we een afscheidkado moesten hebben voor een paar vriendinnen die Bangalore verlieten en afscheid namen van onze eetclub. Gaby Kleverlaan kwam met het idee om een schort te maken van een combinatie van ‘Indiase’ stoffen. Samen hebben we een ontwerp gemaakt. Er ging een wereld voor ons open toen we gingen zoeken op internet naar voorbeelden van schorten! Bij de plaatselijke stoffenwinkel hebben we vrolijke lapjes katoen gekocht met zoveel mogelijk een Indiaas motief en wat typische bandjes en glimmers om de ‘Indiase kitch’ er aan te geven. De chauffeur van Gaby (die eigenlijk een kleermaker was) heeft de schorten in elkaar gezet, en de maid van Gaby heeft de hartjes erop genaaid. Daar verdienden ze allebei een leuk zakcentje mee!

     

    Het resultaat was erg leuk. Ik wilde er heel graag iets mee voor Emax Domina maar had daarbij 2 uitdagingen: hoe kom ik aan materiaal voor de schorten en wie kan ze voor me maken? Het moest namelijk wel gemaakt worden van afvalmateriaal of gerecycled materiaal, om binnen het concept van Emax Domina te blijven. Eerst dacht ik om oude sari’s te gebruiken, maar de leuke kleurrijke sari’s zijn meestal van synthetisch materiaal en dat is uiteraard veel te brandgevaarlijk, zeker voor schorten! Bovendien zijn dergelijke tweedehands sari’s niet zo makkelijk te krijgen omdat ze door de lokale bevolking tot op de draad versleten worden danwel hergebruikt worden voor lappendekens of poetslappen. Een heel goed voorbeeld van recycling!

     

    Het eerste prototype

    Bij Dastkar Ranthambore, een naai-atelier annex ontwikkelingproject in Rajastan, heb ik een eerste prototype laten maken. Wij waren daar met een bevriende Indiase een paar dagen op bezoek. Ik had 1 van de schorten als voorbeeld meegenomen en ik was helemaal dol-enthousiast toen 1 van de naaiers daar in een uur tijd een kopie van het schort had gemaakt. Echt vakmanschap.

     

     

     

    En terwijl de naaier bezig was met het schort, was ik op zoek gegaan naar (afval)materiaal in hun stoffenhok. Daar stonden grote jute zakken vol met restjes stof. Ik vond er hele leuke lapjes tussen. Zij maken hun stoffen zelf: ze verven het eerst en vervolgens blokprinten ze het met figuurtjes. Allemaal handmatig!

     

     

     

           

     

     

     

     

     

     

     

     

    We probeerden wat uit met ‘glimmers’ om de schorten op een Indiase kitch-manier te versieren.

     

     

    Het resultaat was echt hartstikke leuk..... Maar toch moesten we helaas concluderen dat het niet ging werken. Ten eerste waren er geen lapjes beschikbaar die groot genoeg waren voor de schorten. Zulke grote lapjes waren namelijk geen ‘afval’, die konden voor honderd andere dingen gebruikt worden! En ten tweede waren de glimmers niet van het soort ‘Indiase kitch’ wat ik in mijn hoofd had, en bovendien niet erg stevig en solide (en zeker niet wasmachine-bestendig!).

     

    Waar halen we de stof?

    Terug in Bangalore besloot ik eerst aan de tweede uitdaging te gaan werken: hoe kom ik aan leuke restafval katoen? Ik had gehoord van de ‘afvalmarkt’ van Ramchandrapuram en besloot de stoute schoenen aan te trekken en daar maar eens heen te gaan.

     

    In Ramchandrapuram wordt de afval verhandeld van de confectie-industrie van Bangalore. De confectie- of textiel-industrie in Bangalore (en omgeving) is heel groot. Grote internationale merken zoals Gant, Tommy Hilfigger laten daar hun kleding produceren (in fabrieken waar de arbeidsomstandigheden niet altijd zo goed zijn, maar dat is een ander verhaal!). Er zijn ongeveer 2500 kledingfabrieken of naai-atelliers, waar in totaal meer dan een half miljoen mensen werken. Dat maakt de confectie-industrie groter dan de IT-industrie in Bangalore! Het zijn twee totaal verschillende werelden: de booming IT-industrie met de hooggeschoolde middenklassers en de ouderwetse feodale textiel-industrie waar de laaggeschoolde, veelal vrouwen werken.

     

     

     

     

    Ramchandrapuram heet in de volksmond ‘The wastemarket’ maar eigenlijk is het geen markt zoals we gewend zijn. Het zijn 2 straten met allemaal winkeltjes, of eigenlijk hokjes of garage-boxen, waar stapels stof ligt opgestapeld of andere attributen die met kleding te maken hebben (knopen, ritsen, hangertjes, garen, labels, etc.). Sommige stoffen worden per meter verkocht maar er staan ook grote zakken met stof die per kilo verkocht wordt.

     

     

     

     

    Ik was meteen verliefd op die plek. Ondanks de schroeiende hitte kon ik geen genoeg krijgen van het graaien tussen de hopen stof. Ik De prijs verschilde nogal per kraam, maar de kwaliteit ook. Het heeft een aantal bezoeken aan Ramchandrapuram geduurd voordat ik struktuur zag in de markt. Ik was op zoek naar katoen in felle kleuren en met leuke motieven, maar ook naar Indiase etnische motieven. Soms had ik geluk dat er net een partij van bijvoorbeeld Tommy Hilfigger was aangekomen met leuke overhemdenstoffen.

     

     

     

     

    Het probleem met de stoffen was wel dat ze soms erg vies waren. Het lag immers gewoon op straat. Een ander punt was dat de stoffen vaak misdrukken waren, bijvoorbeeld 2 patronen door elkaar heen of het einde van een rol met zwarte strepen erdoorheen. En bij de overhemdstoffen stonden er vaak markeringen op met viltstift waar de stof geknipt had moeten worden. En soms zaten er hele gaten in. Kortom: een groot deel van de stof was niet echt bruikbaar. Tja, het is tenslotte afval!

     

     

     

     

     

     

    Jacobs Well

    En toen vond ik Jacobs Well en het klikte meteen heel goed met de twee gezagvoerders Charles & Karen. Zij maakten een paar mooie prototypes met behulp van de materialen die ik had aangeleverd.

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    De hele werkwijze bij Jacobs Well sprak me erg aan. Ze hebben uitstekende kwaliteit naaiwerk, je kunt duidelijk afspraken met ze maken en de sfeer is open en gezellig. En de salarissen en werkomstandigheden voor het personeel zijn goed. Nou ja, alles is relatief.... hun atellier is gevestigd in een bovenruimte in een hele drukke straat. Er is geen air-conditioning en het is een enorm lawaai van voorbijrijdende en toeterende auto’s en riksja’s. Sinds een jaartje hebben ze nieuwe naaimachines op electriciteit wat betekent dat er even niet genaaid kan worden als de stroom uitvalt (en dat gebeurt een paar keer per dag in Bangalore). Dan zie je de meisjes even buiten op de trap een kopje thee drinken, of ze doen wat werk wat handmatig gedaan moet worden.

     

     

    Toen de schorten eenmaal in productie gingen, begonnen de medewerkers van Jacobs Well er steeds meer het leuke van in te zien. Ook een bezoeker van Oasis-Mumbai vond ze erg leuk en wilde er wel eentje passen.

     

     

     

    Dekens

    Het idee ontstond om met de leuke kleurrijke stoffen dekens te gaan maken. Jacobs Well had nog nooit eerder dergelijke dekens gemaakt en het vinden van een goede en efficiente werkwijze had nogal wat voeten in de aarde. Eerst werden repen stof aan elkaar te genaaid en die werden vervolgens weer in stukken te geknipt. Maar niet alle stof leende zich daarvoor omdat veel lappen te klein waren, of vlekken o.i.d. hadden. Juist omdat er met afval-stoffen werd gewerkt was het productieproces extra bewerkelijk.

     

    Na een aantal prototypes kwamen we tot de conclusie dat het ‘random’ plaatsen van de stoffen het leukst en meest praktisch was. Voor de achterkant en randen werden effen lappen, ook van Ramchandrapuram gebruikt.

     

     

     

     

    De dekens waren een groot succes in Bangalore. Iedereen die ze zag wilde er ook eentje gemaakt hebben.

     

     

     

     

     

    Productie

    Nadat de prototypes naar tevredenheid waren moest er een productie-proces worden afgesproken. Tot nu toe had ik alle stoffen gekocht en gewassen, en alle overige materialen aangeleverd die nodig waren (bandjes, kralen, labels). Dat moest Jacobs Well dus nu zelf gaan doen.

     

    Stap 1. Zij moesten nu dus zelf naar de waste-market Ramchandrapuram om leuke stoffen uit te zoeken.

     

    Stap 2. Vervolgens moesten de stoffen grondig gewassen worden. Dit werd uitbesteed aan een zogenaamde ‘Dhobi-wallah’, oftewel een openlucht-wasserette. Het hele wasproces gaat volledig met de hand en de was wordt aan lijnen te drogen gehangen. Heel arbeidsintensief maar wel milieu-vriendelijk.

     

    Stap 3. Daarna moesten de stoffen allemaal netjes gestreken worden. Dit gebeurt in India nog met een ouderwets kolen-strijkijzer. Zwaar en warm werk in die hitte!

     

     

    Stap 4. Voorselectie van de stoffen doen (de slechte stukken eruit knippen) en de stoffen sorteren. Stukken met ‘misprints’ kunnen eventueel dienst doen als tussen-laag.

     

    Stap 5. Het eigenlijke naaiwerk. Voor de dekens: eerst repen maken, die vervolgens weer op de naden openstrijken, in stroken knippen en die weer vastnaaien, en weer netjes strijken. Daarna de afwerking met de randen en achterkant.

     

    Voor de schorten: met de hand moeten alle versieringen erop worden genaaid.

     

     

    Stap 6. Kwaliteitscontrole!

    Alle producten worden nog eens nagelopen door een van de meer ervaren naaiers. Wat niet goed is moet uiteraard opnieuw.

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    Stap 7. De deken voorzien van een label: made by Jacobs Well for Emax Domina. Wat zijn we er trots op! Elke deken is uniek en met veel liefde en zorg gemaakt.

     

    Stap 8. En daarna netjes verpakken. Toch maar in plastic, alhoewel we daar eigenlijk net zo van houden. Maar in die stoffige werkplaats van Jacobs Well zitten er snel weer vlekken op, dus is het wel verstandig om het stof- en vlekvrij te verpakken.